Atlar için zehirli bitkiler 
3.Tehlikeli maddeler içeren bitki türler
Doğa ve bahçede yetişen
bazı bitkiler dikkat edilmesi gerekir çünkü onlar İnsanlar ve atlarda
zehirlemeye sebep olabilecek maddeler içermektedirler.
Bitkilerin ne derecede zehirli olduklarını tahmin etmek zordur.Bunun
sebebi şudur, içerdikleri maddelerin miktarı ve kalitesi çok
değişkendir.
Bitkinin zehir miktarı, mevsim,hava şartları, güneş,gübrelenme, zemin
şartları, kullanılan kimyasalar ve Parazitler ile bulaşmış olup
olmadıklarına görede değişiklik gösterir.
Atlarda zehir miktarının yanı sıra beslemenin ne kadar dengeli olduğu
da etkenlerden biri dir, özellikle fazla alınan Protein (mesela
yonca,arpa vb) atlarda zehirlenmeye benzer durumlara sebep
olabilmektedir(Arpalama).
Listedeki Bitkilerın ne derecede bir tehlike teşkil ettikleri, bitkinin
zehir derecesinin yanı sıra Hayvanların yediklerini ne derecede
ayıklayabildiklerine bağlıdır. Evcileştirme esnasında atlarda normal
şartlarda zehirli bitkileri yemesini önleyen içgüdüler körelmiş
olabilmektedir.
Yetersiz tecrübe, merak ve cezbeden yeşilliklere olan iştah, atların
çevredeki ulaşabilecek her şeyi kemirmesine sebep olabilmektedir.
Yolda atların çalılarda ve çalı çitlerde kemirmesen izin vermek yada
onları bilinmeyen bitkilerin yanına bağlamak tehlikeli olabilmektedir.
Bir atın merakı sınırsız olunca, hayvanların yeterli beslemesine rağmen
zehirli bir bitki yemeleri fevkalade mümkündür.
Otlakların yakınlarında tehlikeli olabilecek bitkilerin dikilmemesi ve
doğada atların zehirli yaban bitkilerden uzak tutulması tavsiye
edilmektedir. Bundan sonra gelen Listelerde, içeren maddeler ile atlara
zarar verecek bitkiler listelenmiştir. Bitkiler zehirli – Son derece
zehirli olarak listelenmiş ve çok zehirli olanlar kırmızı renk ile
işaretlenmiştir.
Tehlike derecesi bu şekilde ifade edilmiştir:
- Zehirli +
- Çok zehirli ++
- Son derece zehirli +++
Literatürde az zehirli olarak belirtilmiş bitkiler listeye dahil değildir. Yaz kış yeşil olan bitkilere ve çam türü ağaçların eterik yağların içermesinden dolayı (terbentol vb.) her zaman dikkat edilmesi gerekir, aynı derecede dikkat edilmesi gereken başka ağaçlar ve onlara ait tohumlar ise gürgen ve meşedir.
3.1 tehlikeli maddeler içeren ağaçlar
| Botanik isim | Kaynak a göre atlar için tehlike derecesi | Türkçe isim | zehirli parçalar | Bitkinin görüntüsü | zehirli madde |
| Aesculus hippocastanum | ++ | Atkestanesi | bitkiparçaların tümü özellikle olgunlaşmamış tohumlar ve tohum kabukları | Resim | |
| Buxus sempervirens | +++ 750gr yaprak ölümcüldür | şimşir | bitkiparçaların tümü | Resim | alkaloid |
| Clematis spec. | + | filbahar,filbahri | bitkiparçaların tümü kuru halindekiler hariç | Resim | |
| Daphne mezereum | +++ 30gr kabuğu ölümcüldür | kulapa | bitkiparçaların tümü özellikle tohumlar ve kabuğu | Resim | daphnin dthydroxy–coumarin |
| Euonymus europaeus un tüm türleri | ++ | iğağacı | bitkiparçaların tümü | Resim | |
| Hedera helix | + | sarmaşik | bitkiparçaların tümü | Resim | Triterpensaponine, yapraklarda Falcarinol |
| Ilex aquifolium | ++ | kırmızı meyveler ve yapraklar | Resim | ||
| Juniperus sabina | ++ | çoban püskülü,dikenli defne | bitkiparçaların tümü özellikle daluçları | Resim | |
| Laburnum anagyroides | +++ 1/2tohum/kg ağırlığı ölümcüldür | kara ardiç,ardiçkatrani ağaç | bitkiparçaların tümü özellikle tohum kabukları ve kabuğu,kurutulmuş halinde bile etkili | Resim | cytisine |
| Ligustrum vulgare | +++ 100gr ölümcüldür | altın yağmuru,abanoz ağacı | yapraklar,meyveler ve kabuğu | Resim | bilinmeyen glycosid Hellebrin |
| Lonicera xylosteum | + | kurtbahrı,kurt baharı | meyveler | ||
| Nerium oleander | +++ 15gr yaprağı ölümcüldür | Zakkum | bitkiparçaların tümü | Resim | Oleandrin |
| Prunus laurocerasus | ++ | taflan,gürcü kirazı | bitkiparçaların tümü özellikle tohumlar ve yapraklar | Resim | |
| Rhododendron spec. | + ile ++ arası | rododendron,azelya | çiçekler ve yapraklar bazı türlerde bütün bitki | Resim | Diterpene (Grayanotoxine) |
| Robinia pseudoacacia | +++ 150gr kabuğu ölümcüldür | yalancı akazya,kral ağacı | bitkiparçaların tümü | Resim | Lectine (Robin) |
| Symphoricarpus albus | + | – | meyveler | Resim | |
| Taxus baccata | +++ küçük miktarlarda ölümcüldür | porsuk ağacı | bitkiparçaların tümü kırmızı tohum kabuğu hariç | Resim | Taxin |
| Thuja spec. | ++ | mazı türleri | bütün bitkiparçalar özellikle daluçlar | Resim | |
| Wisteria sinensis | + | morsalkım | bütün bitkiparçalar özellikle tohum kabukları ve tohumlar | Resim |
3.2 tehlikeli maddeler içeren diğer bitkiler
| Botanik isim | Kaynak a göre atlar için tehlike derecesi | Türkçe isim | zehirli parçalar | Bitkinin görüntüsü | zehirli madde |
| Aconitum napellus | +++ | itboğan,kaplanboğan, kurtboğan |
bitkiparçaların tümü özellikle kökler ve tohumlar kışında en zehirli dönem | Resim | Diterpen ve Esteralkaloide |
| Adonis vernalis | ++ | bitkiparçaların tümü | Resim | ||
| Allium ursinum | + ile ++ arası | sarımsak | tüm bitki paçalar | Resim | |
| Anemone nemorosa | + | anemon | bitkiparçaların tümü en zehirli dönem çiçeklendiğinde | Resim | |
| Arum maculatum | ++ | dana ayağı,yılan bucağı,yılanyastığı | bitkiparçaların tümü | Resim | |
| Atropa bella–donna | ++ | güzelavratotu,belladon | bitkiparçaların tümü özellikle kökleri | Resim | |
| Calla palustris | + | eşek kulağı | bitkiparçaların tümü özellikle meyveler ve yapraklar | Resim | |
| Cicuta virosa | +++ 2kg taze malzeme ölümcüldür | tüm bitkiparçalar özellikle kökler.Kuru ot içinde dahil etkili | Resim | Cicutoxin (chemical name: trans–heptadeca–8,10,12–triene–4,6–diyne–1,14–diol; formula: C17H22O2) | |
| Chelidonium majus | ++ | kırlangıç otu | bitkipaçaların tümü,kuru halinde zararsızx | Resim | |
| Colchicum autumnale | +++ | acı çiğdem,güz çiğdemi | bitkipaçaların tümü özellikle kökler ve tohumlar kuru halinde dahil zehirli | Resim | colchiceine,colchicine |
| Conium maculatum | + | ağu otu,baldıran | olgunlaşmamış meyveler ve kökler inekler için ölümcül atlarda etkisi bilinmemektedir | Resim | |
| Convallaria majalis | +++ | inciçiçeği,mayisçanı,müge | bitkiparçaların tümü özellikle çiçeği ve meyveler | Resim | cardiovascular system affected by the glycosides convallarin and convallamarin |
| Datura stramonium | +++ | şeytanelması | bitkiparçaların tümü özellikle kökler ve tohumlar | Resim | tropan alkaloid |
| Datura suaveolens | +++ | bitkiparçaların tümü | Resim | isocupressic acid | |
| Delphinium consolida | ++ ile +++ arası | bitotu,hezaren | bitkiparçaların tümü özellikle tüm türlerin tohumları | Resim | alkaloide |
| Digitalis spec.(acil müd.phenytoin) | +++ küçük miktarla ölümcül | yüksükotu | kuru halinde dahil tüm bitkiparçaları | Resim | digitalis and digoxin |
| Echium vulgare | + | engerekotu | bitkiparçaların tümü | ||
| Equisetum arvense | + | Atkuyruğu | bitkiparçaların tümü | ||
| Equisetum palustre | + | kuru halinde dahil tüm bitkiparçaları | |||
| Euphorbia spec. | + | sütleğen | özellikle sütü,kuru halinde tehlikeli | Resim | Diterpene |
| Heliotropium spec. | + | bitkiparçaların tümü | |||
| Helleborus niger | +++ | bitkipaçaların tümü | Resim | Kardiotoxische Bufadienolide, Saponine, Ecdysone ve Protoanemonin. | |
| Heracleum mantegazzianum | + | isfendilyon | bitkipaçaların tümü | ||
| Hypericum perforatum | + | kılıçotu | kuru halinde dahil tüm bitkiparçaları özellikle yapraklar ve çiçekler | ||
| Lantana camara | + | çöpleme | bitkiparçaların tümü özellikle meyveleri | ||
| Lathyrus spec. | + | burçak,mürdümük | bitkiparçaların tümü özellikle tohumları | Resim | (zehirli Aminoasitler) Propionitrits derivatlar |
| + | acıbakla,yahudibaklası | kuru halinde dahil tohumlar ve yapraklar | Resim | ||
| Mercurialis perennis | + | fesleğen,yerfesleğen | özellikle yeşilken kökler,tohumlar ve filizler | Resim | |
| Narcissus pseudonarcissus | + | nergis | bitkiparçaların tümü özellikle soğanlar | Resim | Alkaloid |
| Nicotiana tabacum | +++ | tütün | bitkiparçaların tümü olgunlaşmış tohumlar hariç | Resim | Nicotine |
| Ornithogalum umbellatum | + | meryem,tükürük otu | bitkiparçaların tümü özellikle soğanlar | Resim | |
| Pteridium aquilinum | + sık sık yendiğinde tehlikeli | eğereli | kökler ve yapraklar en zehirli dönem yaz | Resim | zehirleme sonuçu Vitamin B1 eksikliği |
| Phaseolus vulgaris | ++ | ayşekadın,çalı fasulyesi | kırmızı fasulyeler | Resim | Makale |
| Polygonatum odoratum | + | mührü süleyman | bitkiparçaların tümü özellikle meyveler | Resim | juglone (5 hydroxy–1, 4 napthoquinone) |
| Quercus robur | ++ | Meşe | bitkiparçaların tümü özellikle olgunlaşmamış meyveler | Resim | tannic acid |
| Fagopyrum esculentum | ++ | buğday,kara buğday | yeni açılmış çiçekler,tohum kabukları | Resim | |
| Ranunculus spec. | + | düğünçiçeği | ot ve çiçek halinde,kurutulmuş zararsız | Resim | |
| Ricinus communis | +++ | genegerçekotu,hırya | tohumlar ve yapraklar | Resim | Ricin |
| Rumex acetosa, R. acetosella, R. cripus | (+) | atkulağı,develik | bitkiparçaların tümü | Resim> | |
| Senecio jacobaea | +++ | kanarya otu | kuru ot ve silajlarda tehlikeli,sıkca rastlanan bir tür | Resim | pyrrolizidine alkaloids dönüşümsüz karaciğer hasar |
| Solanum dulcamara | ++ | kırmızı köpek üzüm,yaban asması | tüm bitkiparçalar ve olgunlaşmammış meyveler,olgun meyveler zararsız sayılır | Resim | steroidal alkaloids |
| Solanum nigrum | ++ | itüzüm | tüm bitkiparçalar ve olgunlaşmammış meyveler | Resim | zehirli glycoalkaloidler |
| Solanum tuberosum | ++ | Patates | yeşil kökler ve toprağın üstündeki tüm parçalar | Resim | Solanine |
| Tulipa gesneriana | + | lale | bitkiparçaların tümü | Resim | alerjen tuliposide A |
| Veratrum album | +++ | akçöpleme,beyaz boynuz otu | kuru halinde dahil bitkiparçaların tümü | Resim | Protoveratrine (C32H51NO11) |
| Viscum album | + | çekem | bitkiparçaların tümü meyveler hariç | Resim | Viscotoxine |
| Vicia spec. | ++ | burçak | fasulyeler,bildiğiniz fasulyeler dahil | Resim | male sex–linked deficiency to the enzyme glucose–6– phosphate dehydrogenase |
Kaynaklar :
www.landwirtschaftskammer.de
Zürich Üniversitenin acil durum hizmet sayfası(almanca bilmeniz şart)
Giftige Pflanzen(almanca acıl durum arama sayfası)
Kanada Hükümeti zehirli Bitkiler arama sitesi
LIST OF PLANTS REPORTED TO BE POISONOUS TO ANIMALS IN THE UNITED STATES
The Eclectic Materia Medica, Pharmacology and Therapeutics
(DOH) Guide to Toxic or Poisonous Plants Not Suitable for use in Areas Occupied by Dementia Patients or Children
Plants Affecting the Mammary Gland