Parazitler
BBBB Kolik Tırnak Nal1 Nal2 Nal3 Nal4 Nal5 Nal & Civi
Tenyalar
Tenyalar (Anoplocephala perfolizta) özellikle Avustralya’da ve başka ülkelerde atlarda daha çok görülen parazit türlerindendir. Tenyalar ciddi bağırsak problemlerinin yanı sıra ölümlere bile sebep olduğu bilinmektedir. Son yılardaki çalışmalarda; ABD’de ve İngiltere’de spazm kolik ve sıkışma koliklerinde tenya bulunması ile olan ilişkisi araştırılırken ilgi çekici sonuçlara varıldı.Werribee Equine Centre’de görülmüş olan klinik vakaları bu araştırmaların sonuçlarını doğrulamaktadır. İngiltere’de Proutman (et al 1998) tarafından yürütülmüş araştırmada tenya ve sıkışma Kolik arasında sıkı bir ilişki olduğu keşfedilmiştir. Araştırmada Sıkışma Koliklerin %81 ve Spazm Koliklerin %22’si tenya nedeniyle olduğu görüldü.
Atlar tenyalarla nasıl bulaşır ?
Tenyalar, yatsı bir şekle ve 3 – 8 cm. kadar uzunluğa sahiptirler. Onlar atın ince ve kalın bağırsağının birleştiği yerde yaşarlar. Atlat ot ve samanda bulunan bir kene (keneler, çürüyen veya ölmüş dokuları yiyen aslında faydalı bir cinstir) türünü yiyerek bulaşmaktadır. Bulaşma çemberi kenelerin atın dışkısında bulunan tenya yumurtalarını yiyerek başlar. At keneleri yedikten yaklaşık 6 (altı) hafta sonra tenyalar olgun hale gelmiştir ve yumurtaları taşıyan tenya bölümleri atın dışkısı ile tekrar dışarı atılır. Bu yumurtaları taşıyan bölümler kırılıp açıldıktan sonra keneler tekrar tenya yumurtalarını yiyerek bulaşma çemberini tamamlarlar.
Tenyalara karşı nasıl müdahale edilebilir ?
Tenyalara karşı müdahale yılda en az iki kere (mayıs-eylül sonu) pyrantel veya praziquantel içeren bir ilaç (mesela equimax) uygulanarak parazit kontrol programımıza dahil edilmelidir. Birçok parazit ilacı tenyalara karşı etkili değildir. (mesela ivermectin) Bu veriyi ABD’de Little (et al 2002) tarafından yapılmış bir araştırma desteklemektedir. Araştırmada pyrantel tuzlar (tenyalara karşı kullanılan ilaçların etkin maddesi) ile düzenli yapılan müdahalelerle tenyalar yok edilebileceği vurgulanmaktadır. Bu çalışmayla da spazm ve sıkışma Kolik riski azalacaktır.
Kaynaklar:
Little D. and Blikslager, A.T. (2002) Factors associated with development of ileal impaction in horses with surgical colic: 78 cases (1986-2000). Equine Vet Journal. 34 (5) 464-468. Proudman, C.J., French, N.P and Trees, A.J. (1998) Tenya infection is a significant risk factor for spasmodic colic and ileal impaction colic in the horse. Equine Vet Journal. 30 (3), 194-199.
Orijinal makale : http://www.equinecentre.unimelb.edu.au/ http://info@equinecentre.com.au
by John
Bergeson, DVM Student (Class of 2001)
Vol. 4, Issue No. 1, 2001
İç Parazit kontrol at bakımının önemli bir parçasıdır. Bütün atlarda Parazitlerin mevcut olduğunu düşünülmelidir,o yüz den atın yaşamının genç dönemlerde düzenli bir parazit müdahale ile başlanması gereklidir. Parazit ilaçlar taylarada en erken 6 – 10 haftalıkken verilebilir ve atın geri kalan ömründe bu devam edilmelidir
Ata ömür boyu parazit ilaçlar vermenin gereği şudur :Atın Parazitlerle bulaşması bir çok yolu mevcuttur ve bunların hepsini önlemek imkansıza yakındır. Atların Parazitlerle bulaşmak için en yaygın yolu başka atlar tarafından bırakılmış bulaşmış dışkılar ile donatılmış bir otlakta otlamasıdır. Taylar ise kısrağın sütünde mevcut olabilecek parazitler (Strongyloides westeri) ile bulaşabilirler
Atlarda bir çok Parazit türleri genelde bulunur mesela kıl kurtlar,Mide sineği,şeritler vs.( Türkiye´de atlarda; Strongylidaesp. % 62,7, Strongyloides westeri % 5,8 Parascaris equorum % 3,2, Anoplocephalidaesp. % 2,4, Fasciola hepatica % 0,9, Oxyuris equi % 0,6, Paranoplocephala mamillana % 0,2, eşeklerde ise Strongylidae sp. % 72,7, Strongyloides wester i% 13,6, Parascaris equorum % 2,7, Fasciola hepatica % 0,9, Oxyuris equi% 0,9 ve Dicrocoelium dendriticum % 0,9 olarak tespit edildi.) Parazit bulaşımın en yaygın olarak görülen işareti kilo kaybıdır.Başka işaretlerin arasında ishal,Kolik,iştahsızlığı,cansızlığı ve cansız kaba bir posta sayılabilir. Bunlar Parazit bulaşımın işaretler olarak da görünselerde başka hastalıklar aynı belirtiler gösterebildiklerini bilmekte önemlidir. O yüzden atı kilo kaybetse de yada ishal olmuşsa, bunun parazit ile bulaşmış olduğunu anlama gelmeyebilir.
Parazitlere müdahale etmek veya önlemek için bir çok değişik ilaçları mevcuttur ve o kadar da izlenebilecek yöntemler. Taylar için tavsiye edilen yöntemi 2 aylıkken başlayarak her ay müdahale etmesidir. Parazitlerin ilaçlara karşı direnişler oluşturmasını önlemek ve bütün Parazitleri gerçekten müdahale etmek için her defa ilacı değiştirmek çok önemlidir(her ilaç farklı parazitler etkilenmektedir) Bir mücadele program örneğe ,Taylara 2 aylıkken ivermectin (Eqvalan, Zimectrin) 4 aylıkken fenbendazolun (Panacur) kullanılması ,peşinde(6,8,10 ve 12 aylıkken) ivermectin ve pyrantel pamoate (Strongid) değiştirerek uygulanmaktadır.
Yetişkin atlara iyi bir koruma sağlamak için birçok uygulama yöntemi mevcuttur, yine genel yöntemi taylarda olduğu gibidir. Her ne olursa olsun ilaçları sürekli değiştirmek her zaman tavsiye edilmektedir. Bazı veterinerler parazit ilacını yılda bir değiştirmesini tavsiye etmektedir bazıları her uygulamada.Bir seçenekte ilaçları taylarda olduğu gibi değiştirerek ,ivermectin, fenbendazole ve pyrantel pamoate kullanaraktan ibarettir.Başka bir imkanı ise yılda dört defa parazit müdahale yaparak, birinci ve üçüncü uygulamada ivermectin ,ikincide pyrantel pamoate ve son uygulamada fenbendazole kullanarak bir uygulamadır. Sürekli düşük miktarlarla pyrantel tartrate (Strongid C) yemlemekte bir seçenektir yine mide sineğe karşı sinek sezonunun baş ve sonunda ivermectin kullanmak tavsiye edilmektedir,
Bir çok müdahale seçeneği mevcutken ne şekilde müdahale edilmesi gerektiğini Veterinerle kararlaştırılması şarttır çünkü At ve bulunduğu bölge yapılması gereken müdahalede değişikliklere neden olabilmektedir. İç Parazitlere işaret eden bulgular görülürse (kilo kaybı,ishal,cansız tüyler) bunlar gerçekten Parazitlerin neden olan bulgular mı değil mi tespit edebilmek için bir Veterinere danışmak çok önemlidir.
Moxidectin
2001´de yapılan bir araştırmada Moxidectin içeren ilaçların nematodlara karşı daha uzun bir etkiye sahip olduklarını göstermektedir. Sn Katrin Schumann 2001´de yaptığı araştırmada İvermectin®, Moxidectin® ve Almanya´da daha izin alınmamış ilaç Dektomax® atlarda uygulayarak denetlendi. Sonucu Moxidectin® nematodlara karşı daha uzun sürede etkili görüldü.
Tecrübeme dayanarak Moxidectin® ve Dectomax® İzmir bölgesinde bol bulunan Mide sineklere karşı faydasızdır. Sayende en az ilkbaharda (Mayıs) İvermectin P® uygulamakta fayda var.
Bilimsel araştırmamış şahsı görüşüme göre senelik Parazit müdahale bu şekilde görünmektedir.
İlkbaharda İvermectin P® veya İvermectin® + Praziquantel
3 ay sonra Moxidectin® + Praziquantel
Sonbaharın sonunda yine İvermectin P® veya Dectomax® + mide sineklere baş edebilen herhangi bir ilaç + Praziquantel
İlaçların değiştirilmesi Parazitlerin kullanılan ilaçlara karşı bağışıklığı kazanmamak adına yapılmaktadır. Faydası gerçekten bilinmemektedir ama doğa her zaman bir yolu bulduğu için şu anda makul görünmektedir. Gördüğünüz gibi Praziquantel´in yerine geçen başka ilaçları bilemediğim için hep Praziquantel yazmaktayım. Veteriner Hekiminizi bu konuda danışmakta fayda var.
Katrin Schumann(2001) :
Strategic controlling of parasites against worm infections in horses with macrocyclic lactones.
From March 1998 until May 1999 a field trial in Schleswig Holstein was carried out in order
to test three anthelmintic substances of the group macrocyclic lactones with regard to their
efficacy and the period of efficacy against worm infections in horses.
223 horses from four different stud farms were split into three groups: adults, yearlings and
foals.
All of them were tested by examinations of faeces with a flotation method from Mc Master.
There were used Ivermectin ( Ivomec P ® ) and Moxidectin ( Equest ® ), which were orally
given to the horses, and further Doramectin ( Dectomax ® ) as a non registered active substance for
the horse treatment which was injected subcutaneously.
At the beginning of the trial, all yearlings and adult horses were infected by small
strongylides.
Tapeworms and ascarids occured occasionally.
Provided that 50% of a horse therapy group reached an epg of 200 or more, a new
treatment was carried out.
For the yearlings as well as for the adults a treatment interval of 16 weeks was determined
so for Ivermectin and Doramectin, and about 22 weeks for Moxidectin.
Because of organisational reasons all adult horses (including the Moxidectin-group) were
treated together every 16 weeks in one stud farm. The horses which were treated with Moxidectin
achieved in this stud farm epg-rates of maximum 30 in the middle.
Only 16 weeks after the first treatment, small strongyles and ascarids appeared in larger
quantities at the foals. By that moment they were between 4,5 and 6 months old.
During the research there was no occurrence of Strongyloides westeri.
The foals got the first anthelmintic therapy when they were between 10 days and 7 weeks
old, after that they got it every 8 weeks for all substances, regardless of the quantity of worm eggs in
the faeces.
The foals which were treated with Moxidectin showed epg-rates between 77 and 142 in the
middle, starting from the 16. week of the trial. Foals which were treated with Ivermectin and
Doramectin showed an epg-rate between 223 and 686 in the middle. These rates were two times,
partly up to eight times higher than the rates of the Moxidectin-group.
All three substances showed a good efficacy against worms in the control examination 2
weeks after the therapy.
A reduction of efficacy during the trial was not recognized.
The trial showed that Ivermectin and Doramectin had an comparable anthelmintic effect, but
Moxidectin has a clearly longer period of efficacy to control strongyles and ascarids.
Whereas a therapy for older horses with Ivermectin and Doramectin is recommended three
or four times a year, it seems to be sufficient to use Moxidectin twice or three times a year.
Yearlings should be treated four times a year with Ivermectin and Doramectin, while three
treatments a year should be enough for Moxidectin.
A therapy for the foals is not necessary when they are younger than three months.
Thereafter they should be treated with Ivermectin and Doramectin every 8 weeks and with
Moxidectin every 10 weeks.
All three anthelmintics were easy to handle and also well tolerated, except for individual
cases with low side effects.
insan bağırsağında Enterobius vermicularis
Van Yöresi Atlarında Helmint Enfeksiyonlarının Yayılışı ve Bazı Kan Parametreleri
http://www.wormbook.org Nematodların hakkında bilmek istediğiniz her şey
Sanal Veteriner eğitim site :konu parasit
Gelecekteki Parazit müdahale şekli